WSTĘP

    Są takie książki, które muszą odcisnąć swoje piętno na osobistych doświadczeniach każdego z nas. W 1994 roku opublikowany został „Błąd Kartezjusza” autorstwa Antonio Damasio. Miałem to szczęście, że udało mi się przeczytać tę książkę w jakiś czas po jej ukazaniu się. Dla Damasio, punktem wyjścia, potwierdzonym przez obserwację różnych przypadków klinicznych jest fakt, że nie można badać mózgu nie biorąc pod uwagę, po pierwsze organizmu, z którym jest połączony, a po drugie relacji z tym, co go otacza.
    Długo na badania funkcji mózgu duży wpływ miała tradycja filozoficzna, którą można by wyprowadzić od Kartezjusza. Przedstawiała ona koncepcję całkowicie oddzielającą umysł od ciała, przypisując dodatkowo temu pierwszemu niematerialne podstawy. Błędem Kartezjusza było dokładnie to, że nie zrozumiał, iż natura stworzyła aparat racjonalny nie tyle stawiając go ponad tym od regulacji biologicznej, ale od niego go wyprowadzając i zawierając go w jego ramach.
    Postawione przez Damasio hipotezy, podobnie jak cała praca współczesnej neurobiologii przyczyniały się do coraz dokładniejszego wyróżnienia zdolności mózgowych jako złożonych funkcji, jako właściwego pośrednika pomiędzy rozumem i emocjami. Weźmy jako przykład procesy decyzyjne (polegające na wyborze pomiędzy dwiema lub więcej alternatywami): wykraczają one daleko poza ramy prostej analizy biorącej szczegółowo pod uwagę wszystkie za i przeciw każdego wyboru. Często stosujemy zupełnie inną taktykę, na przykład odnosimy się do zdobytych doświadczeń, w których dostrzegamy jakąś analogię z przeżywaną sytuacją.
    Tematyka ta w niedługim czasie zdominowała moją pracę, oraz pracę tych osób, które podzielają moje zainteresowania naukowe. Wyjściowym celem było zrozumienie, w sposób ściśle naukowy, procesów mózgowych związanych z patologicznymi zachowaniami leczonych przez nas osób. Chodziło przede wszystkim o zachowania decyzyjne. Od tamtych ambitnych oczekiwań przeszliśmy już długą drogę.
    Niezwykłe jest w jakim stopniu to, czym jesteśmy jest wynikiem decyzji jakie podjęliśmy (w przeszłości), jak i tych decyzji, które inne osoby podjęły (lub nie) względem nas. W moim przypadku decyzją było na przykład zaangażowanie się w te właśnie projekty, decyzją było zdobycie doświadczenia w laboratoriach Antonio Damasio w Iowa; podobnie jak decyzją było działanie mające na celu wzbudzenie w kilku znamienitych osobach podobnej do mojej pasji zrozumienia sposobu, w jaki podejmujemy decyzje. Mógłbym dalej jeszcze wyliczać podobnie ważne decyzje.
    Niniejsza książka dotyczy tego wszystkiego o czym mowa powyżej, jednak przyjęcie tego wszystkiego jako celu podróży byłoby dużym uproszczeniem. Dla kogoś, kto nie trudni się pisaniem, wyłożenie w sposób jasny i klarowny własnej pasji do badań nad zachowaniami decyzyjnymi jest dużym wyzwaniem. Ocenę pozostawię jednak innym.
    Moim zdaniem, przynajmniej jedno pytanie spontanicznie rodzi się w głowie czytelnika, który przymierza się do przeczytania niniejszej książki: dlaczego książka o decyzjach? A przede wszystkim: dlaczego właśnie ta książka o decyzjach? Formułowanie ocen i podejmowanie decyzji jest zdolnością wspólną wszystkim osobom, a decydowanie jest punktem kulminacyjnym procesu analizy naszych codziennych problemów i możliwych rozwiązań. Dotyczy to zarówno menadżera dużej, międzynarodowej firmy, który musi zadecydować o wyborze najkorzystniejszej strategii rynkowej, czy lekarza, który musi zadecydować o leczeniu ciężko chorego pacjenta, jak też gospodyni domowej, która codziennie musi podejmować decyzje biorąc pod uwagę dobro domowego budżetu, lub nastolatka stojącego przed decyzją do jakiej pójść szkoły, czy z którą dziewczyną się umówić, aż po dziecko, dla którego niezwykłej wagi decyzją będzie na przykład to, czy pożyczyć koledze ulubioną zabawkę. Tak więc zdolność do podejmowania decyzji jest podstawową umiejętnością każdej jednostki, stoi u podstawy sukcesu osobistego i zawodowego, i jest najważniejszym narzędziem osobistego rozwoju i realizacji.
    Jak podejmować właściwe decyzje ma na celu ukazanie różnych aspektów regulujących zdolność decyzyjną istot ludzkich, czyli innymi słowy zdolność jednostek do orientowania się w sytuacjach niepewności i do wzbudzania schematów zachowań, które odpowiadałyby w zadowalający sposób na nasze potrzeby. W odróżnieniu od wielu innych książek na ten sam temat, niniejsze opracowanie nie jest wcale przeznaczone dla specjalistów w tej dziedzinie i mimo że ma na celu zadowolić szersze grono czytelników, przedstawia różne składniki zdolności decyzyjnej, zarówno w bardziej formalnych aspektach jak i w biologicznych mechanizmach, które je regulują. Będziemy więc mówić o zdolności decyzyjnej, czyli w języku neurobiologii, o procesie decyzyjnym, nie będziemy zastanawiać się jednak nad tym, co wybieramy, ale raczej nad tym jak wybieramy. Jako autor mam nadzieję, że będę w stanie dostarczyć czytelnikowi przydatnej pomocy w znalezieniu najlepszego sposobu podejmowania decyzji.
    Książka ta jest jednym z etapów podróży, która jeszcze długo nie dobiegnie końca. Jest ona chwilą poznania, weryfikacji, jest konfrontacją i pewnym bodźcem. Tym była dla mnie gdy ją pisałem i mam ogromną nadzieję, że tym właśnie będzie również dla tych wszystkich osób, które zdecydują się na jej przeczytanie. W tej podróży towarzyszyło mi wiele osób, niektóre z nich nawet mnie wyprzedziły. Ciężko byłoby im wszystkim podziękować. Wszystkim im jednak szczerze życzę, żeby ich życie było naznaczone słusznymi decyzjami.

ISBN 978-83-7485-049-0

Info o Autorze

Omówienia Mp3