Recenzje / Wielka Księga Graala. Między historią a legendą, od króla Artura po Marię Magdalenę
W MROKACH TAJEMNICY
W wieku XIV potępiony został zakon Templariuszy (Militia Templi Salomonis- Wojska Świątyni Salomona), zakon rycerski, założony w 1118 r. w Jerozolimie przez rycerzy francuskich dla obrony Grobu Pańskiego i pielgrzymów przybywających do Ziemi Świętej, prowadzenia szpitali oraz walki z muzułmanami. Ich strojem był biały habit oraz biały płaszcz dla rycerzy, czarny dla kwatermistrzów i dla giermków. Czerwony krzyż na lewym ramieniu nadał im dopiero papież Eugeniusz III po 1145 r. Zakon bardzo szybko rozwijał się i bogacił. Z początkiem XIV w. w samej tylko Francji templariusze posiadali około dwóch milionów hektarów gruntów wolnych od wszelkich zobowiązań podatkowych czy dziesięciny.
Rycerze zostali oskarżeni, że są związani w tajemnym bractwie, wielbiącym Szatana pod postacią kozła, zwanego Baphometem i oddają mu cześć za pomocą tajnych rytuałów. Zakonnicy władali ogromnym majątkiem, którego zdobycie przypisywano sztuce czarnej magii. Szczególnie ciężkim oskarżeniem było, że templariusze znieważyli krzyż i deptali go. Później doszły jeszcze oskarżenia o perwersyjne praktyki seksualno-magiczne.
14 września 1307 r. król Francji Filip IV Piękny, z dynastii Kapetyngów, wydał rozkaz aresztowania wszystkich templariuszy „na podstawie poprzednio starannie przeprowadzonego śledztwa w związku z publicznymi pogłoskami”. Śledztwo prowadził „drogi nam w Chrystusie brat Wilhelm z Paryża, inkwizytor przewrotności heretyckiej” - głosił rozkaz królewski. 12 maja 1310 r. spalono, jako odszczepieńców, 54 templariuszy. Po procesie trwającym siedem lat, 18 marca 1314 r. Wielki Mistrz Jakub de Molay, został publicznie spalony, jako heretyk i odstępca, na stosie wzniesionym na cyplu wyspy Cite, obok katedry Notre Dame. Wraz z nim spalono jego najbliższych i zaufanych rycerzy.
Prawie jednocześnie z zagładą zakonu templariuszy w połudnowej Francji dokonano zniszczenia religijnej wspólnoty katarów (gr. „katharos” = „czysty”), pielęgnującej resztki gnostycznej duchowości o manichejskim charakterze. Wyznawali oni dobrego boga światła, który uchodził za stwórcę wszystkich niewidzialnych światów i niebiańskich ludzi. Przeciwny jemu był bóg ciemności - stwórca rzeczy materialnych, całego świata i zła. Doprowadziło to do podziału na Dobro i Zło, Światło i Ciemności, Ducha i Materii, Wszysto i Nic, na dwa światy, między którymi jakiekolwiek powiązanie nie jest możliwe.
Katarzy byli przeciwnikami państwa, które uważali za podporządkowane światu zła, a Kościół jako pośrednik zbawienia nie odgrywał dla nich żadnej roli. W krwawych walkach, znanych w historii jako wojna albigensów (federacja heretyków złożona głównie z katarów, a ponadto z petrobruzjan, henrycjan, arnoldystów i pierwotnych waldensów), która trwała od 1209 do 1244 r., kataryzm znikł. Przetrwały jedynie elementy nauki, które odrodziły się wraz z rozkwitem illuminizmu w XVIII w. Niektórzy historycy snują mniej lub bardziej uzasadnione hipotezy na temat związków katarów z templariuszami - według legendy świętego Graala (naczynie - kielich, którego używał Jezus podczas Ostatniej Wieczerzy i do którego spłynęła krew na Golgocie; kamień przekazany przez anioła grupie rycerzy wezwanych do specjalnej misji - znaleziony przez Parsifala), miał być przechowywany w warowni Montsegur - w której 16 III 1244 r. dobrowolnie poniosło śmierć setki katarów, wstępując ze śpiewem na ustach na olbrzymi stos, by nie wpaść w ręce katolików. Graal miał być przechowywany w Montsegur pod opieką templariuszy, a ci utrzymywali bliskie kontakty z „budowniczymi”, z których wywodzi się osiemnastowieczna masoneria. Działające w XX wieku wspólnoty katarskie są na różne sposoby powiązane z masonerią, podstawą są różnorodne zainteresowania okultyzmem i ezoteryzmem.
Zarówno templariusze, katarzy, jak i szereg innych tajemnych środowisk i miejsc są przedmiotem historycznych badań i refleksji włoskiego znawcy tematyki, Mario Moiraghi. To nie tylko odpowiedź na „modne” wątki sensacyjno - okutystyczne, obecne w wielu wątkach współczesnej publicystyki (Dan Browna, Opus Dei, związki Marii Magdaleny z Jezusem), ale niezwykłe tropienie w przeszłych wiekach tego, co prawdziwe, piękne i wielkie. Lektura godna polecenia, zwłaszcza fascynatom historii w jej najbardziej tajemniczych kartach, jak i tym, którzy już ulegli lekturze łatwych i przyjemnych, lecz często prowadzących na manowce prawdy, opowieści, filmów i sensacji.
Ks. prof. dr hab. Andrzej Zwoliński
Mario Moiraghi, Wielka Księga Graala. Między historią a legendą, od króla Artura po Marię Magdalenę, tłumaczyły Barbara Bochenek, Lucyna Rodziewicz, Wydawnictwo Fran-ciszkanów „Bratni Zew”, Kraków 2007, stron 346.
Z prawdziwą satysfakcją bierzemy do ręki nową książkę wydaną przez Wydawnictwo Franciszkanów „Bratni Zew”, a poświęconą problematyce Graala. Do zaglądnięcia do niej skłania nas już sama zewnętrzna szata książki, będącej świadectwem wysokiej sztuki edytorskiej. Książka posiada twardą oprawę ze złotymi literami na granatowym tle. Na przedniej stronie umieszczono cztery barwne ilustracje przedstawiające sceny dotyczące legendy o Królu Arturze, natomiast na czwartej stronie okładki na tle fragmentów recenzji wydawniczych, wysoko oceniających prezentowana pozycję, pojawia się rycerz na koniu.
Również wewnątrz książka odznacza się dużą przejrzystością, co wybitnie ułatwia zapoznawanie się z jej treścią. Oczywiście najważniejsza jest właśnie ta treść, która dotyczy jednego z wielkich tematów naszej cywilizacji, będącego równocześnie polem zmagania się historii i legendy, odnoszącej się do właściwie nie do końca zdefiniowanego przedmiotu, no-szącego nazwę Graal, pod którą od średniowiecza, kiedy pojawia się i nazwa i rzecz przez nią oznaczana, podkładano najróżniejsze treści, żeby wspomnieć tu jedynie najnowsze wykorzystanie Graala w powieści Dana Browna, Kod da Vinci, która wywołała istotną burzę przez swe głęboko ideologiczne stwierdzenia, niestety przez wielu przyjmowane za naukowe pewniki, choć w samym utworze są jedynie fikcyjnymi elementami powieści, jaką od samego początku jest książka Browna.
Natomiast książka, o której mówimy, nie tworzy mitów, ale stara się je odnaleźć i zin-terpretować. Wchodzi w istotny labirynt zagadnień i wprowadzając weń Czytelnika, zaopatruje go w szczególną nić Ariadny, aby mógł wejść, przejść i wyjść z tego labiryntu niezwykle ubogacony rozpoznaniem wielu pokładów, które narosły w dziedzinie istnego splotu myśli i fantazji, podejrzeń i powiązań, historii i legendy.
Autor najpierw porządkuje wszystkie dane dotyczące historii, jaką przechodziła le-genda o Graalu, wyróżniając poszczególne jej elementy i ukazując je na tle kontekstu kultu-rowego. Jak bardzo potrzebna jest nam taka systematyzacja zagadnienia, w którym na ogół jak w mętnej wodzie lęgną się różne myślowe dziwolągi i ideologiczne potwory. Mamy pra-wo poznać prawdę tego ważnego nurtu od wieków obecnego w kulturze, a szczególnie litera-turze naszego kręgu cywilizacji, tym bardziej, że bardzo często nurt ten wykorzystywany jest w celach doktrynerskich przede wszystkim zwalczających Kościół przez ukazywanie jego historii jako pasma błędnych pouczeń i tragicznych dokonań. Z wszystkimi tymi atakami tak lub inaczej wiąże się Graal, bo jako temat niejasny wszędzie tam może się przydać. Dlatego jego wyjaśnienie jest tak bardzo potrzebne. Znajdując to wyjaśnienie dochodzimy do pełnej satysfakcji.
Autor jednak obdarza nas jeszcze innymi wątkami swojej pracy. Stawia on własną hipotezę na temat powstania legendy, wiążąc je z Persją i próbuje tę hipotezę gruntownie uza-sadnić. Jest to ważny i ciekawy element tej pracy, choć ze zrozumiałych powodów może bu-dzić zastrzeżenia i nie musi zyskiwać zaraz powszechnej zgody.
Natomiast bardzo pożytecznym tematem podjętym przez Autora jest polemiczne przedstawienie współczesnych interpretacji Graala, które bezkrytycznie są serwowane i przyjmowane przez licznych odbiorców nieodpowiedzialnej literatury, ale za to najczęściej bardzo uwikłanej ideologicznie po stronie, która fałszem posługuje się dla swoich celów. Obiektywny głos w tym szumie informacyjnym, a może lepiej powiedzieć: dezinformacyjnym, z pewnością jest bardzo potrzebny i pomocny.
Biorąc to wszystko pod uwagę, bez przesady można powiedzieć, że otrzymaliśmy nie-zwykle cenne dzieło i byłoby niewybaczalnym błędem, gdybyśmy z niego nie skorzystali.
Ks. prof. dr hab. Tomasz Jelonek
« powrót
W wieku XIV potępiony został zakon Templariuszy (Militia Templi Salomonis- Wojska Świątyni Salomona), zakon rycerski, założony w 1118 r. w Jerozolimie przez rycerzy francuskich dla obrony Grobu Pańskiego i pielgrzymów przybywających do Ziemi Świętej, prowadzenia szpitali oraz walki z muzułmanami. Ich strojem był biały habit oraz biały płaszcz dla rycerzy, czarny dla kwatermistrzów i dla giermków. Czerwony krzyż na lewym ramieniu nadał im dopiero papież Eugeniusz III po 1145 r. Zakon bardzo szybko rozwijał się i bogacił. Z początkiem XIV w. w samej tylko Francji templariusze posiadali około dwóch milionów hektarów gruntów wolnych od wszelkich zobowiązań podatkowych czy dziesięciny.
Rycerze zostali oskarżeni, że są związani w tajemnym bractwie, wielbiącym Szatana pod postacią kozła, zwanego Baphometem i oddają mu cześć za pomocą tajnych rytuałów. Zakonnicy władali ogromnym majątkiem, którego zdobycie przypisywano sztuce czarnej magii. Szczególnie ciężkim oskarżeniem było, że templariusze znieważyli krzyż i deptali go. Później doszły jeszcze oskarżenia o perwersyjne praktyki seksualno-magiczne.
14 września 1307 r. król Francji Filip IV Piękny, z dynastii Kapetyngów, wydał rozkaz aresztowania wszystkich templariuszy „na podstawie poprzednio starannie przeprowadzonego śledztwa w związku z publicznymi pogłoskami”. Śledztwo prowadził „drogi nam w Chrystusie brat Wilhelm z Paryża, inkwizytor przewrotności heretyckiej” - głosił rozkaz królewski. 12 maja 1310 r. spalono, jako odszczepieńców, 54 templariuszy. Po procesie trwającym siedem lat, 18 marca 1314 r. Wielki Mistrz Jakub de Molay, został publicznie spalony, jako heretyk i odstępca, na stosie wzniesionym na cyplu wyspy Cite, obok katedry Notre Dame. Wraz z nim spalono jego najbliższych i zaufanych rycerzy.
Prawie jednocześnie z zagładą zakonu templariuszy w połudnowej Francji dokonano zniszczenia religijnej wspólnoty katarów (gr. „katharos” = „czysty”), pielęgnującej resztki gnostycznej duchowości o manichejskim charakterze. Wyznawali oni dobrego boga światła, który uchodził za stwórcę wszystkich niewidzialnych światów i niebiańskich ludzi. Przeciwny jemu był bóg ciemności - stwórca rzeczy materialnych, całego świata i zła. Doprowadziło to do podziału na Dobro i Zło, Światło i Ciemności, Ducha i Materii, Wszysto i Nic, na dwa światy, między którymi jakiekolwiek powiązanie nie jest możliwe.
Katarzy byli przeciwnikami państwa, które uważali za podporządkowane światu zła, a Kościół jako pośrednik zbawienia nie odgrywał dla nich żadnej roli. W krwawych walkach, znanych w historii jako wojna albigensów (federacja heretyków złożona głównie z katarów, a ponadto z petrobruzjan, henrycjan, arnoldystów i pierwotnych waldensów), która trwała od 1209 do 1244 r., kataryzm znikł. Przetrwały jedynie elementy nauki, które odrodziły się wraz z rozkwitem illuminizmu w XVIII w. Niektórzy historycy snują mniej lub bardziej uzasadnione hipotezy na temat związków katarów z templariuszami - według legendy świętego Graala (naczynie - kielich, którego używał Jezus podczas Ostatniej Wieczerzy i do którego spłynęła krew na Golgocie; kamień przekazany przez anioła grupie rycerzy wezwanych do specjalnej misji - znaleziony przez Parsifala), miał być przechowywany w warowni Montsegur - w której 16 III 1244 r. dobrowolnie poniosło śmierć setki katarów, wstępując ze śpiewem na ustach na olbrzymi stos, by nie wpaść w ręce katolików. Graal miał być przechowywany w Montsegur pod opieką templariuszy, a ci utrzymywali bliskie kontakty z „budowniczymi”, z których wywodzi się osiemnastowieczna masoneria. Działające w XX wieku wspólnoty katarskie są na różne sposoby powiązane z masonerią, podstawą są różnorodne zainteresowania okultyzmem i ezoteryzmem.
Zarówno templariusze, katarzy, jak i szereg innych tajemnych środowisk i miejsc są przedmiotem historycznych badań i refleksji włoskiego znawcy tematyki, Mario Moiraghi. To nie tylko odpowiedź na „modne” wątki sensacyjno - okutystyczne, obecne w wielu wątkach współczesnej publicystyki (Dan Browna, Opus Dei, związki Marii Magdaleny z Jezusem), ale niezwykłe tropienie w przeszłych wiekach tego, co prawdziwe, piękne i wielkie. Lektura godna polecenia, zwłaszcza fascynatom historii w jej najbardziej tajemniczych kartach, jak i tym, którzy już ulegli lekturze łatwych i przyjemnych, lecz często prowadzących na manowce prawdy, opowieści, filmów i sensacji.
Ks. prof. dr hab. Andrzej Zwoliński
Mario Moiraghi, Wielka Księga Graala. Między historią a legendą, od króla Artura po Marię Magdalenę, tłumaczyły Barbara Bochenek, Lucyna Rodziewicz, Wydawnictwo Fran-ciszkanów „Bratni Zew”, Kraków 2007, stron 346.
Z prawdziwą satysfakcją bierzemy do ręki nową książkę wydaną przez Wydawnictwo Franciszkanów „Bratni Zew”, a poświęconą problematyce Graala. Do zaglądnięcia do niej skłania nas już sama zewnętrzna szata książki, będącej świadectwem wysokiej sztuki edytorskiej. Książka posiada twardą oprawę ze złotymi literami na granatowym tle. Na przedniej stronie umieszczono cztery barwne ilustracje przedstawiające sceny dotyczące legendy o Królu Arturze, natomiast na czwartej stronie okładki na tle fragmentów recenzji wydawniczych, wysoko oceniających prezentowana pozycję, pojawia się rycerz na koniu.
Również wewnątrz książka odznacza się dużą przejrzystością, co wybitnie ułatwia zapoznawanie się z jej treścią. Oczywiście najważniejsza jest właśnie ta treść, która dotyczy jednego z wielkich tematów naszej cywilizacji, będącego równocześnie polem zmagania się historii i legendy, odnoszącej się do właściwie nie do końca zdefiniowanego przedmiotu, no-szącego nazwę Graal, pod którą od średniowiecza, kiedy pojawia się i nazwa i rzecz przez nią oznaczana, podkładano najróżniejsze treści, żeby wspomnieć tu jedynie najnowsze wykorzystanie Graala w powieści Dana Browna, Kod da Vinci, która wywołała istotną burzę przez swe głęboko ideologiczne stwierdzenia, niestety przez wielu przyjmowane za naukowe pewniki, choć w samym utworze są jedynie fikcyjnymi elementami powieści, jaką od samego początku jest książka Browna.
Natomiast książka, o której mówimy, nie tworzy mitów, ale stara się je odnaleźć i zin-terpretować. Wchodzi w istotny labirynt zagadnień i wprowadzając weń Czytelnika, zaopatruje go w szczególną nić Ariadny, aby mógł wejść, przejść i wyjść z tego labiryntu niezwykle ubogacony rozpoznaniem wielu pokładów, które narosły w dziedzinie istnego splotu myśli i fantazji, podejrzeń i powiązań, historii i legendy.
Autor najpierw porządkuje wszystkie dane dotyczące historii, jaką przechodziła le-genda o Graalu, wyróżniając poszczególne jej elementy i ukazując je na tle kontekstu kultu-rowego. Jak bardzo potrzebna jest nam taka systematyzacja zagadnienia, w którym na ogół jak w mętnej wodzie lęgną się różne myślowe dziwolągi i ideologiczne potwory. Mamy pra-wo poznać prawdę tego ważnego nurtu od wieków obecnego w kulturze, a szczególnie litera-turze naszego kręgu cywilizacji, tym bardziej, że bardzo często nurt ten wykorzystywany jest w celach doktrynerskich przede wszystkim zwalczających Kościół przez ukazywanie jego historii jako pasma błędnych pouczeń i tragicznych dokonań. Z wszystkimi tymi atakami tak lub inaczej wiąże się Graal, bo jako temat niejasny wszędzie tam może się przydać. Dlatego jego wyjaśnienie jest tak bardzo potrzebne. Znajdując to wyjaśnienie dochodzimy do pełnej satysfakcji.
Autor jednak obdarza nas jeszcze innymi wątkami swojej pracy. Stawia on własną hipotezę na temat powstania legendy, wiążąc je z Persją i próbuje tę hipotezę gruntownie uza-sadnić. Jest to ważny i ciekawy element tej pracy, choć ze zrozumiałych powodów może bu-dzić zastrzeżenia i nie musi zyskiwać zaraz powszechnej zgody.
Natomiast bardzo pożytecznym tematem podjętym przez Autora jest polemiczne przedstawienie współczesnych interpretacji Graala, które bezkrytycznie są serwowane i przyjmowane przez licznych odbiorców nieodpowiedzialnej literatury, ale za to najczęściej bardzo uwikłanej ideologicznie po stronie, która fałszem posługuje się dla swoich celów. Obiektywny głos w tym szumie informacyjnym, a może lepiej powiedzieć: dezinformacyjnym, z pewnością jest bardzo potrzebny i pomocny.
Biorąc to wszystko pod uwagę, bez przesady można powiedzieć, że otrzymaliśmy nie-zwykle cenne dzieło i byłoby niewybaczalnym błędem, gdybyśmy z niego nie skorzystali.
Ks. prof. dr hab. Tomasz Jelonek
« powrót
