Recenzje / Chrześcijańska tożsamość Europy. Dwa płuca
Tomáš Špidlik, Chrześcijańska tożsamość Europy. Dwa płuca, tłumaczenie Lucyna Rodziewicz-Doktór, Wydawnictwo Franciszkanów Bratni Zew, Kraków 2007, stron 292.
Ojciec Tomáš Špidlik jest jezuitą, którego Jan Paweł II w roku 2003 powołał do grona kardynałów. Z okazji zbliżającej się osiemdziesiątej rocznicy jego urodzin ukazała się książka, którą prezentujemy, a która jest zbiorem artykułów zarówno Ojca Špidlika, jak i jego uczniów. Książka pomyślana została jako przyczynek do hołdu, jaki z pewnością należy się wielkiemu uczonemu i popularyzatorowi wiedzy, zmierzającej do stworzenia wielkiej syntezy kulturowej i teologicznej, ukazującej myśl Wschodu Zachodu, która karmi się mądrością starożytnych chrześcijan, ale także podejmuje problemy współczesności.
Badania duchowości chrześcijańskiego Wschodu w twórczości O. Špidlika łączą się ze spojrzeniem na duchowość i teologię Zachodu i w ten sposób dotyczą najistotniejszych treści, jakie wyznaczają chrześcijańską tożsamość Europy. Ta Europa dziś często deklaruje swoje odejście od chrześcijańskich korzeni, ale innych korzeni nie ma i jeżeli ma nadal być sobą, to musi być chrześcijańska. U podstaw tej chrześcijańskiej tożsamości Europy znalazły się elementy wniesione w nią przez chrześcijaństwo zachodnie, ale także chrześcijaństwo wschodnie. Przez wiele wieków między nimi istniał podział, jeżeli jednak Europa ma być jedna, to musi być i zachodnia i wschodnia. Dlatego dobrą charakterystyką twórczości O. Špidlika jest podtytuł, jaki nadano omawianej książce. Jak zdrowy człowiek posiada dwa płuca i oba muszą ze sobą współdziałać, tak chrześcijaństwo, ażeby ożywiać Europę, musi mieć – jak to powiedziano obrazowo – dwa płuca, wschodnie i zachodnie. Ponownemu spotkaniu się tych dwu płuc z pewnością w dużej mierze służą prace, jakie prowadzi sam i jakie inspiruje u innych O. Špidlik.
Wielu tomów nie starczyłoby, aby zamknąć w nich dorobek Kardynała – Jubilata, integralnej wizji tego, co stanowi dwa płuca chrześcijaństwa i Europy i wyznacza jej tożsamość nie może przekazać jedna pozycja, której celem jest uhonorowanie O. Špidlika i zasygnalizowanie zakresu problematyki, jakiej poświęcił on długie lata swej pracy. Z pewnością jedynie specjaliści pokusiliby się na poznawanie całości, wszyscy inni natomiast mogą wiele skorzystać z tematów, które zostały tu przedstawione. Jeżeli potraktujemy je jako fragment o wiele większej całości, cały problem przynajmniej w zarysie stanie przed naszymi oczyma.
Stanie się to przede wszystkim dzięki długiemu wywiadowi z Jubilatem zredagowanemu przez Richarda Čemusa, w którym ukazane są etapy życia i działalności naukowej O. Špidlika. Wywiad ten, zatytułowany Znaki Opatrzności, otwiera serię artykułów, zebranych w prezentowanej książce.
Po tym wywiadzie umieszczono artykuł O. Špidlika na temat wiary w życie wieczne, którego rozważania, poparte wizją myślicieli chrześcijańskiego Wschodu zmierzają do stwierdzenia, że paruzja jest już zapoczątkowana, jest obecna i kieruje pochodem historii, i jedynie ona umożliwia jej właściwe zrozumienie.
Dwa kolejne artykuły także zostały wybrane z niepublikowanych jeszcze prac O. Špidlika. Jak zawsze odwołują się do myśli Wschodu, a w szczególności religijnej myśli rosyjskiej, której nasza znajomość jest zupełnie niewystarczająca. Nie sposób omówić tu treść tych artykułów, ale ich konkluzja powinna nas zachęcić do zapoznania się z nimi: Nie chciejmy budować Kościoła, który byłby obrazem świata, lecz nauczajmy się nawzajem patrzeć na świat, jak na Kościół, w którym celebruje się odwieczna kosmiczna liturgia.
Po tych pracach Jubilata, jego uczniowie poświęcili mu teksty (jest ich sześć), w których kontynuują myśl swego Mistrza. Warto zobaczyć, jak ona promieniuje i przyczynia się do twórczej kontynuacji. To także jest oznaką wielkości Mistrza. Ta wielkość nie onieśmiela, ale zaprasza, abyśmy także spotkali się z wielkimi problemami chrześcijaństwa i współczesności. Będziemy na pewno bardzo ubogaceni.
Ks. prof. dr hab. Tomasz Jelonek (PAT)
« powrót
Ojciec Tomáš Špidlik jest jezuitą, którego Jan Paweł II w roku 2003 powołał do grona kardynałów. Z okazji zbliżającej się osiemdziesiątej rocznicy jego urodzin ukazała się książka, którą prezentujemy, a która jest zbiorem artykułów zarówno Ojca Špidlika, jak i jego uczniów. Książka pomyślana została jako przyczynek do hołdu, jaki z pewnością należy się wielkiemu uczonemu i popularyzatorowi wiedzy, zmierzającej do stworzenia wielkiej syntezy kulturowej i teologicznej, ukazującej myśl Wschodu Zachodu, która karmi się mądrością starożytnych chrześcijan, ale także podejmuje problemy współczesności.
Badania duchowości chrześcijańskiego Wschodu w twórczości O. Špidlika łączą się ze spojrzeniem na duchowość i teologię Zachodu i w ten sposób dotyczą najistotniejszych treści, jakie wyznaczają chrześcijańską tożsamość Europy. Ta Europa dziś często deklaruje swoje odejście od chrześcijańskich korzeni, ale innych korzeni nie ma i jeżeli ma nadal być sobą, to musi być chrześcijańska. U podstaw tej chrześcijańskiej tożsamości Europy znalazły się elementy wniesione w nią przez chrześcijaństwo zachodnie, ale także chrześcijaństwo wschodnie. Przez wiele wieków między nimi istniał podział, jeżeli jednak Europa ma być jedna, to musi być i zachodnia i wschodnia. Dlatego dobrą charakterystyką twórczości O. Špidlika jest podtytuł, jaki nadano omawianej książce. Jak zdrowy człowiek posiada dwa płuca i oba muszą ze sobą współdziałać, tak chrześcijaństwo, ażeby ożywiać Europę, musi mieć – jak to powiedziano obrazowo – dwa płuca, wschodnie i zachodnie. Ponownemu spotkaniu się tych dwu płuc z pewnością w dużej mierze służą prace, jakie prowadzi sam i jakie inspiruje u innych O. Špidlik.
Wielu tomów nie starczyłoby, aby zamknąć w nich dorobek Kardynała – Jubilata, integralnej wizji tego, co stanowi dwa płuca chrześcijaństwa i Europy i wyznacza jej tożsamość nie może przekazać jedna pozycja, której celem jest uhonorowanie O. Špidlika i zasygnalizowanie zakresu problematyki, jakiej poświęcił on długie lata swej pracy. Z pewnością jedynie specjaliści pokusiliby się na poznawanie całości, wszyscy inni natomiast mogą wiele skorzystać z tematów, które zostały tu przedstawione. Jeżeli potraktujemy je jako fragment o wiele większej całości, cały problem przynajmniej w zarysie stanie przed naszymi oczyma.
Stanie się to przede wszystkim dzięki długiemu wywiadowi z Jubilatem zredagowanemu przez Richarda Čemusa, w którym ukazane są etapy życia i działalności naukowej O. Špidlika. Wywiad ten, zatytułowany Znaki Opatrzności, otwiera serię artykułów, zebranych w prezentowanej książce.
Po tym wywiadzie umieszczono artykuł O. Špidlika na temat wiary w życie wieczne, którego rozważania, poparte wizją myślicieli chrześcijańskiego Wschodu zmierzają do stwierdzenia, że paruzja jest już zapoczątkowana, jest obecna i kieruje pochodem historii, i jedynie ona umożliwia jej właściwe zrozumienie.
Dwa kolejne artykuły także zostały wybrane z niepublikowanych jeszcze prac O. Špidlika. Jak zawsze odwołują się do myśli Wschodu, a w szczególności religijnej myśli rosyjskiej, której nasza znajomość jest zupełnie niewystarczająca. Nie sposób omówić tu treść tych artykułów, ale ich konkluzja powinna nas zachęcić do zapoznania się z nimi: Nie chciejmy budować Kościoła, który byłby obrazem świata, lecz nauczajmy się nawzajem patrzeć na świat, jak na Kościół, w którym celebruje się odwieczna kosmiczna liturgia.
Po tych pracach Jubilata, jego uczniowie poświęcili mu teksty (jest ich sześć), w których kontynuują myśl swego Mistrza. Warto zobaczyć, jak ona promieniuje i przyczynia się do twórczej kontynuacji. To także jest oznaką wielkości Mistrza. Ta wielkość nie onieśmiela, ale zaprasza, abyśmy także spotkali się z wielkimi problemami chrześcijaństwa i współczesności. Będziemy na pewno bardzo ubogaceni.
Ks. prof. dr hab. Tomasz Jelonek (PAT)
« powrót
